Home > Allerlei > Legende en mythen rondon Valentijn

Legende en mythen rondon Valentijn

De maand van de liefde, februari, de maand waarin Valentijnsdag als commercieel circus losbarst. De “dag der verliefden” wordt gevierd op 14 februari, een topdag voor de snuggere middenstander. De hype rondom Valentijn, er lijkt geen ontkomen aan. Vorig jaar zag ik mijn buurvrouw de gehele dag uit het raam staren, wachtend op de postbode. Nog voor hij bij haar deur aankwam stond deze al open en kreeg hij een onthaal alsof er een zak geld werd gebracht. Helaas voor mijn buuf, zit mijn brievenbus naast de hare, waar wel een envelopje in werd gestopt. Met een klap gooide ze dan ook de deur weer dicht, de vriendelijke postbode beduusd achterlatend. Later die dag haalde ik mijn post op, zoals ik elke dag gewoon ben. Wanneer ik er voorbij kom, geen moment eerder.

Ik snap het gedoe niet. Mijn hart gaat er niet sneller van kloppen. Op een anonieme manier je verliefdheid of vriendschap kenbaar maken, het kan blijkbaar alleen op Valentijnsdag. Waar komt deze dag dan in hemelsnaam vandaan? Deze vraag blijkt nog niet zo simpel te beantwoorden. Verscheidene mythen en legenden kom ik tegen wanneer ik het internet afstruin. We gaan terug naar de 3de eeuw na Christus.

Er leefde in Rome een priester genaamd Valentinus*. Hij stond bekend om wat hij deed voor zieken, ouderen en armen. Priester Valentinus genas ondermeer de blinde pleegdochter van Asterius, senator in Rome in die tijd. Over de manier waarop Valentinus dat deed, doen zich ook verscheidene verhalen de rondte. De meest romantische is dat de priester al in de gevangenis zat toen de Asterius hem bezocht met zijn pleegdochter. Valentinus zorgde voor een geneesmiddel wat in eerste instantie niet werkte. Valentinus werd volgens de legende op 14 februari 270 onthoofd. Op de dag na het voltrekken van het vonnis ontving het blinde meisje een klein briefje van Valentinus, waaruit een gele bloem viel. Op het briefje stond ‘van je Valentinus (Valentijn)’ wat ze zelf kon lezen omdat ze plotseling kon zien. Asterius was Valentinus zo dankbaar dat hij zich bekeerde tot het christendom. Hij gebruikte daarna al zijn invloed om de christelijke gevangenen vrij te laten. Dit gebeurde volgens de legende op 14 februari 270.

Sommige bronnen geven als reden voor de onthoofding dat Valentinus in het geheim jonge koppeltjes trouwde, tegen de richtlijnen van de keizer in. De keizer verbood soldaten te huwen omdat ongebonden mannen betere soldaten zijn. Later werd priester Valentinus heilig verklaard door de kerk en werd 14 februari een feestdag.

* Ook wordt er gesproken over een Valentinus, die bisschop was van Terni in dezelfde periode. Hij werd ook ter dood veroordeeld in de 3de eeuw na Christus. Mogelijk gaat het hier om dezelfde persoon.

Andere bronnen vertellen een volgend verhaal. Valentijnsdag is een afgeleide van het Romeinse Lupercalia feest. Dit feest werd op 15 februari gevierd ter ere van de vruchtbaarheidsgod. Voor de Romeinen een zeer belangrijk feest. Naar alle waarschijnlijkheid werd dit gevierd in de buurt van de grotten waar Romulus en Remus waren opgevoed door een wolvin. Tot aan de hervorming van de heiligenkalender van de rooms-katholieke kerk in 1969 kon op 14 februari Sint-Valentijn, de beschermheilige van geliefden, vereerd worden.

Dan bestaat er nog een verhaal dat een verband legt met vogels. De vliegende dieren schijnen rondom 14 februari te starten met paren. Het Valentijnsfeest van de romantische liefde, zoals dat tegenwoordig gebeurt, dankt zijn ontstaan aan een vermelding door Geoffrey Chaucer in 1382: “For this was on seynt Valentynes day, Whan every foul cometh ther to chese his mate” (“want het was op Sint Valentijnsdag, dat elke vogel een partner kiest”).

Wat dat betreft zijn dit de verhalen en legende over het ontstaan van Valentijn. De oudste verwijzingen naar de moderne Valentijnsdag dateren uit Engeland uit de vijftiende eeuw. Geliefden uit gegoede kring noemden elkaar ‘valentine’ of schonken elkaar een ‘valentine’, een soms kostbaar cadeau. In de jaren 1660 noemt Samuel Pepys het gebruik enkele malen in zijn dagboek. Vanaf de tweede helft van de achttiende eeuw gaan verliefden elkaar op Valentijnsdag zelfgemaakte kaarten sturen met een kort liefdesgedicht. Vooral in de tweede helft van de negentiende eeuw waren deze kaarten, in Engeland en ook in Amerika, buitengewoon populair. In de twintigste eeuw ondervindt de Valentijnskaart in toenemende mate concurrentie van de kaarten verstuurd met Kerstmis. Niettemin werd in Amerika in 1995 een miljard Valentijnskaartjes verstuurd naar, in volgorde van belangrijkheid, leraren, kinderen, moeders, echtgenotes en geliefden.

Ons land begint later met het overnemen van deze speciale dag. Eind jaren veertig ging het in Nederland goed met de export van bloemen, maar stagneerde de binnenlandse vraag. Om daar wat aan te doen werd in 1949 door een kort tevoren uit Amerika teruggekeerd bestuurslid van de Vereniging De Nederlandse Bloemisterij voorgesteld om ook in Nederland Valentijnsdag of ‘bloemendag’ in te voeren. Dit te meer, omdat juist tegen Valentijnsdag grote hoeveelheden bloemen naar Amerika en elders werden uitgevoerd.

Om bekendheid te geven aan de nieuwe feestdag reikte de vereniging, omgeven met de nodige publiciteit, aan mensen die zich voor hun omgeving, vaak zonder op te vallen, verdienstelijk hadden gemaakt een ‘nationaal Valentijnhuldeblijk’ uit, in de vorm van een bloemenmand of een taart. Deze werden soms overhandigd door ‘broeder Valentijn’ in persoon. Via de kranten werd men aangespoord gegadigden voor deze huldiging op te geven. Een commercieel initiatief kreeg op deze manier een ideëel karakter. Gehoopt werd uiteraard dat men dit voorbeeld in eigen kring zou navolgen.

In Nederland had Valentijnsdag aanvankelijk vooral het karakter van een ‘Dag der Vriendschap’, een dag voor het uiten van gevoelens van respect en waardering. Bijzondere mensen of hele groepen, zoals de wegenwacht en reddingwerkers, werden voor hun belangeloze inzet met een bloemetje bedankt. De landelijke organisatie maakte hierbij steeds meer plaats voor lokale of particuliere initiatieven. Het beroep op de (vaag Italiaanse, in ieder geval Europese) figuur van ‘broeder Valentijn’ en de gepropageerde ideële achtergrond lijken gevoelens van weerzin tegen een ‘gekunstelde’ invoering van een ‘commerciëel’ of ‘Amerikaans’ feest, al werden en worden die wel geuit, enigszins de wind uit de zeilen te hebben genomen.

Welk verhaal er nu daadwerkelijk op waarheid berust blijft een vraag. Wel is het buiten het ‘feest der verliefden’ voornamelijk een feest voor de ondernemer. Wat mij betreft is het allemaal leuk bedacht. Ik ben liever attent op de dagen dat mijn naasten het niet verwachten. Geen kaartje van mij met Valentijn. Zeg nu zelf, een kaartje krijgen wanneer je het juist niet verwacht is toch vele malen leuker?

Advertenties
Categorieën:Allerlei Tags: , , ,
  1. Nog geen reacties
  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: